حضرت آیت الله العظمی زنجانی  در پاسخ به سوالات مربوط به بحث شبیه سازی در فقه ، خاطرنشان کردند : دلیلی بر حرمت شبیه سازی نداریم .
حضرت آیت الله حاج سید عزالدین حسینی زنجانی  فرمودند : شبیه سازی تغییر در خلقت نیست ، بلکه استفاده از خلقت و بهره گیری از امکانات موجود در خود انسان است و این دلیل بر عظمت خداست که بشر با پیشرفت علوم به رمز و رازهای نهفته در انسان پی می برد .
این گزارش حاکی از آن است ، این مرجع عالیقدر در پاسخ به سوالات فقهی پیرامون شبیه سازی اذعان داشتند : سوالاتی را در رابطه با شبیه سازی طرح فرموده بودید ؛ با دقت در اطراف مسئله آنچه به نظر قاصر رسید به ترتیب مکتوب پاسخ داده می شود . العلم عندالله سبحانه و تعالی و علیه التوکل :

۱ . آیا مطالعات ژنتیکی شبیه سازی انسان ، از نظر شرعی جابز است یا نه ؟ آیا جامعه پزشکی مسلمانان ، مجاز هستند وارد مطالعه این شیوه علمی شوند یا صبر کنند تا دیگران تجربه نموده و از نتایج آن بهره مند شوند ؟

ج ۱ . بنابر اصل اباحه ، مطالعه کردن در شبیه سازی انسان اشکالی ندارد و این که بعضا به آیه ۱۱۹ سوره نسا « ولامرنهم فلیغیرن خلق الله » تمسک می شود که این کار تغییر در خلقت و جایز نیست ، درست به نظر نمی رسد ؛ چه اینکه اولا ، مراد از تغییر خلق الله در روایات وارده ، به امر خدا یا دین خدا تفسیر شده ، یعنی امر خدا به خداپرستی که از فطرت پاک توحیدی انسان نشئت می گیرد ، نهاده شده و ربطی به موضوع فوف ندارد . و ثانیا ، خود شبیه سازی تغییر در خلقت نیست ، بلکه استفاده از خلقت و بهره گیری از امکانات موجود در خود انسان است و این دلیل بر عظمت خداست که بشر با پیشرفت علوم به رمز و رازهای نهفته در انسان پی می برد ؛ مثل کشف اتم که یک کشف بسیار بزرگی است . گر چه بعضی آن را مورد سوء استفاده قرار داده اند ، ولی باید جلوی سوء استفاده را گرفت ، نه اصل قضیه را . پس هیچ دلیل قرآنی و غیر قرآنی بر منع چنین کاری نداریم و مجازاتی هم ندارد .

۲ . بر فرض جواز تحقیقات شبیه سازی ، آیا همانند سازی فی نفسه ، جایز است ؟
ج ۲ . شبیه سازی انسان فی حد نفسه اشکالی ندارد ، مگر اینکه یکی از عناوین محرمه بر او منطبق شود مثل مفسد فی الارض یا جانی بالفطره که در طول تاریخ به وجود آمده اند .
۳ . از نظر علمی تفاوتی میان شبیه سازی انسانی و درمانی وجود ندارد ؛ زیرا در هر دو مورد از یک تکنیک استفاده می شود . تفاوت اساسی در هدف است . به این معنا که در شبیه سازی درمانی پس از اجرای تکنیک و گرفتن سلول های بنیادی ، جنین به وجود آمده ، از میان برده می شود ؛ حال آنکه در شبیه سازی انسانی ، جنین شکل گرفته تا مرحله به دنیا آمدن و کمال ، نگه داشته می شود . اینک سؤال این است که آیا می توان به استناد هدف ، شبیه سازی درمانی را مجاز و انسانی را حرام شمرد ؟
ج ۳ : وقتی ما در اصل شبیه سازی دلیلی بر حرمت نداریم ، چه شبیه سازی انسانی و یا درمانی فرق نخواهد کرد و اشکالی ندارد .
۴ . عالمان اهل سنت میان شبیه سازی درمانی و انسانی تفاوت می گذارند و اولی را مجاز و دومی را حرام می دانند ؛ اما بسیاری از مخالفان شبیه سازی در غرب از جمله کاتولیک ها این تفاوت را نادرست و مبتنی بر سوء فهمی عمیق می دانند . آنان از این جهت تفاوتی در حکم میان این دو نوع قائل نمی شوند . به نظر شما منطقا چنین تفاوتی پذیرفتنی است ؟ چرا ؟
ج ۴ : ادله عالمان اهل سنت ذکر نشده تا بررسی شود . ضمنا در قرآن منشأ انسان را منحصر به منی نمی داند ؛ بلکه قبل از منی خاک است : « و من آیاته ان خلقکم من تراب ثم اذا انتم بشر تنتشرون » ( سوره روم ، آیه ۲۰ ) . و بعید به نظر نمی رسد روزی بشر همین سلول ها را از خاک کشف کند ، و روایاتی که در علائم آخرالزمان آمده و تصریح دارد که بشر به آنچه دلش می خواهد دست خواهد یافت به جز مرگ ، این حقیقت را تأیید می کند .
۵ . در میان اهل سنت نسبتا اجماعی بر ضد شبیه سازی وجود دارد و این کار حرام شمرده می شود ؛ حال آنکه در میان عالمان شیعه چنین اتفاق نظری وجود ندارد . به نظر شما آن اجماع موجه است ؟ یا اینکه اختلاف رأی ؟
ج ۵ : همان طور که در کتب اصول مقرر شده ، اجماع در نزد خاصه یک معنای خاص و با دیدگاه عامه فرق دارد ، و اجماع در نزد خاصه هم معلوم نیست .
۶ . شبیه سازی مردگان ـ در صورت امکان ـ چه حکمی دارد ؟ آیا شبیه سازی دانشمندان بزرگ و نوابغ سیاسی و علمی که زنده نیستند ، جایز است ؟
ج ۶ : چنانچه امکان عملی داشته باشد ، دلیلی بر عدم جواز نداریم .
۷ . انتساب فرد پدید آمده از طریق شبیه سازی ، به چه کسی است ؟ آیا او فرزند صاحب سلول یا برادر دو قلوی او است ؟ در مورد زنی که نسخه بدل در رحم وی پرورش یافته است ، آیا جنین ، فرزند او نیز محسوب می شود ؟
ج ۷ : گر چه فرد پدید آمده ، به نحو متعارف نیست که شبیه سازی شده ، ولی عرفا عنوان تولد صدق می کند و این عنوان هم به صاحب سلول و هم رحم پرورش شده صدق می کند .
۸ . آیا جاری کردن عقد نکاح بین زن ومرد نامحرمی که در این عملیات ( شبیه سازی ) مورد استفاده قرار می گیرند ، لازم است یا خیر ؟
ج ۸ : پس در صدق عنوان ولد قهرا سایر احکام هم جاری است .
۹ . آیا سلول بارور شده مرد را بعد از طلاق یا فوت او قبل از انقضای عده ، می توان در رحم همسر تزریق کرد یا خیر ؟ و در این صورت حکم ارث چگونه خواهد بود ؟
ج ۹ : فرقی بین زمان فوت و بعد از فوت نیست . نظیر این مسئله ، آن است که اگر منی مرد را در محل خاص طبی حفظ کنند و پس از مرگ شوهر در رحم همسرش قرار دهند که عنوان ولد بر او صدق می کند ؛ منتها در این فرض ارث بردن چنین نوزادی محل اشکال است ، ولی سایر عناوین صدق می کند .
۱۰ . حکم نوزادی که از سلول زن دیگری شبیه سازی شده ، چیست ؟ آیا فرزند متولد شده ، دو مادر دارد یا یک مادر ؟
ج ۱۰ : یک مادر دارد ؛ چون عنوان تولد از دومی است و نه از اولی .
۱۱ . ازدواج فرد شبیه سازی شده با فرزندان صاحب سلول ، چه حکمی دارد ؟
ج ۱۱ : چون با صدق عنوان تولد انتساب به شخص روشن می شود ، قهرا سایر عناوین هم به تبع آن صدق می کند .
۱۲ . نیرومند ترین استدلال بر ضد شبیه سازی انسانی آن است که این کار بنیان خانواده را به هم خواهد ریخت و این کار با مصالح کلی اسلام ناسازگار است . نظر شما در مورد این دلیل و کارآیی آن چیست ؟
ج ۱۲ : البته وقتی بنیاد خانواده مورد مخاطره قرار می گیرد که انسان شبیه سازی شده جزء خانواده حساب نشود ، ولی اگر جزء خانواده حساب شد ، قهرا پیامد های آن هم برطرف می شود . و الحمد لله اولا و آخرا .