سوال:
منظور از مقعد اجماع چیست؟
جواب:
توضیح جواب با مقدمه ای روشن می شود :به اجماع و سیره اصطلاحا دلیل لبی می گویند ،چون لفظ ندارد با به اطلاقش تمسک نمود بنابراین باید به قدر متقین اکتاء کرد و گاهی اجماع بر یک عنوان کلی است،مثل اجماع بر اصالة الصحة به نحو کبری کلی و به عبارت دیگر ،اجماع گاهی منعقد بر حکم شرعی در موارد جزئیه است .مانند اجماع بر تقدیم ابن عم ابوینی بر عم ابی با این که یک طبقه مقدم است،در این باره اجماع تعبدی ثابت است،و تعدی از مورد خود نمی توان کرد اما اگر اجماع بر عنوان کلی باشد در این جا میتوان به اطلاق معقد اجماع تمسک کرد مانند اطلاق دلیل لفظی و فقیه میتواند با اعتماد به همان اطلاق تمسک نموده و فتوی دهد .مانند ضمان مثلی به مثلی،شارع محقق و فقیه متتبع صاحب جواهر در کتاب غصب در معنای مثلی قیمی می فرماید:”لکن لم نعثر فی شی مما وصلنا من الادلة عدی معقد الاجماع و الفتاوی علی المثلی و القیمی عنوانا کی یرجع فیهما کغیرهما الی العرف بعد انتقاء الشرع” حاصل فرمایش این فقیه نامی بزرگوار در استدلال به اینکه ضمان مثلی به مثلی است بعد از این که می فرماید ضمان به مثلدر مثلی از قطعیات فقه و ادعای اجماع از محقق ثانی می فرماید,لکن در ادله شرعی که به ما رسیده دلیلی که مثلی را باید ه مثلی جبران کرد عنوانی وارد نشده ،یعنی روایتی در این خصوص در دست نیست جز همان معقد اجماع و فتاوی و عبارت شرایع را “فان تلف المغضوب ضمنه الغاصب بمثله ان کان مثلیا”معقد اجماع دانسته و این عنوان چون کلی است فقیه می تواند در موارد جزئی فتوی به ضمان بدهد اخذا باطلاق معقد الاجماع و مانند دلیل لفظی فقیه می تواند به اطلاق آن تمسک کند و این است معنای معقد اجماع